آموزش پرستاري -كله سيستيت- مركزآموزشي،پژوهشي ودرماني طالقاني


 

نام بیماری: سنگ کيسه صفرا (cholecystitis)

هدف کلی:

اهداف رفتاری

شناختی، روانی –حرکتی و عاطفی

ماهیت بیماری:

عبارت است از عفونت يا التهاب كيسه صفرا که میتواند حاد یا مزمن بوده و معمولا توسط سنگ کیسه صفرا مستعد میشود.پس ازانسداد مسير مجراي سيستيك با يك سنگ، التهاب حاد ديواره كيسه صفراروي مي دهد.پاسخ التهابي در اثر 3فاكتور مي تواند ايجاد شود:

1-التهاب مكانيكي بعلت افزايش فشار داخل مجرا و ديستانسيون منجر به ايسكمي مخاط و ديواره كيسه صفرا خواهد شد.

2-التهاب شيميايي ايجاد شده بعلت رهاسازي ليزو لستين(در اثر عمل فسفوليپاز بر روي ليستين صفرا)و ديگر عوامل موضعي بافتي

3- التهاب باكتريال ارگانيسمهاي شايعي كه از كشت هاي صفراوي جدا مي شوند:اشريشياكولي؛گونه استرپتوكوك و گونه كلستريديوم

عوامل مستعد کننده:

*جنس: دو تا سه برابر در خانم ها شایعتراست.

*سن: در گروه سنی میانسال یا مسن تربيشتر اتفاق مي افتد

* در افرادی که زندگی بدون تحرک دارند.

* در خانم های چند زا و خانم هایی که ocp (قرصهای جلوگیری ازبارداری)مصرف می کنند.

* در افراد چاق و افرادی که تاریخچه ای از بیماری ایلئوم و رزکسیون دارند،

* در دیابت شیرین، مشکلات اندوکرین، سیروز، افراد با مشکلات همولتیک مانند کم خونی داسی شکل، هیپرلیپیدمی و افرادی که رژیم کاهنده کلسترول یا رژیم پر کاری دارند.

علائم و نشانه ها:

*ممکن است در 50% سنگ های صفراوی علامتی وجود نداشته باشد.

*درد یا کولیک صفراوی: اولین علامت بیماریست.که از قسمت فوقانی خط میانی شکم شروع میشود و گاهی به پشت و شانه راست تیر میکشد.بیمار غالبا بیقرار بوده و با تغییر وضعیت سعی در رفع درد دارد و در اثر لرزش يا در زمان تنفس عميق ممكن است بيشتر شود.

*تهوع و استفراغ از دیگر علائم هستند که استفراغ گاهی سبب بهبود علائم می گردد. و باعث ايجاد علائم كاهش حجم عروقي و خارج عرو قي مي شود

*بي اشتهايي

* سابقه نفخ، سوء هاضمه، آروغ زدن، عدم تحمل غذاهای چرب و احساس ناراحتی مبهم در قسمت فوقانی راست شکم و اپی گاستر دیده میشود.

*درجه حرارت بدن طبیعی است

*در 25-50%از بيماران كيسه صفرا بزرگ ؛سفت و قابل لمس است.

روش های تشخیصی:

تشخيص:براساس شرح حال اختصاصي و معاينات فيزيكي گرفته مي شود.لکوسیتوز وافزایش بیلی روبین سرم

سونوگرافي شکم 90-95%موارد سنگ را نشان مي دهد و براي يافتن نشانه هاي التهاب كيسه صفرا شامل :ضخيم شدن ديواره؛مايع پري كوله سيستيت؛اتساع مجراي صفراوي مفيد است. توموگرافی کامپیوتری، کلانژیو گرافی، کله سیستوگرافی ،اسكن صفراوي راديونوكلئيد در صورتي كه مجاري صفراوي بدون كيسه صفرا ديده شود تاييد كننده است.

اولترا سونو گرافي:با کمک امواج صدا آزمايش قسمت هاي بدن را بررسي مي کنند و حدود15تا30دقيقه زمان ميبرد.بيمار بايد به مدت 8تا12 ساعت قبل از آن ناشتا باشد.جهت اولترا سونوگرافي کيسه صفرا ممکن استبراي تحريک فعاليت کيسه صفراداروي تزريقي سينکاليدرا دريافت کندبيمار هرگونه عارضه نامطلوب از قبيل کرامپ هاي شکمي،تهوع،گيجي،تعريق يابرافروختگي را گزارش کند پس از آزمايش بايد رژيم معمولي را دريافت کند.

توموگرافي کامپيوتري:راديو گرافي:اين آزمايش مجراي صفراوي را با استفاده از اشعهxقابل رويت ميکند.بيمار از نيمه شب قبل از آزمايش نبايد چيزي بخوردولي داروهاي تجويزيرا بايد دريافت کند.در صورتيکه از ماده حاجب وريدي استفاده ميشودممکن است بيمار در محل تزريق دچاراحساس ناراحتي و گرمي در محل تزريق دچار احساس ناراحتي وگرمي موضعي کند.عوارضي از قبيل تهوع و استفراغ گيجي سردردو کهير را گزارش کند.بيمار ميتواند پس از آزمايش رژيم معمولي را آغاز نمايد.

کله سيستو گرافي دهاني:با اين آزمايش از طريق راديوگرافي با اشعهX بعد از خوردن ماده حاجب کيسه صفرا را بررسي کنندو30تا45 دقيقه طول ميکشد

روز آزمايش يک صبحانه و ناهار کم چربي و در عصر همان روز يک وعده غذايي بيچرب بخورددر2تا3ساعت قبل از آزمايش انماي تخليه اي داده ميشودواز او خواسته ميشود 6قرص به فاصله 5 دقيقه بخورد.بعد از آزمايش بيمار بايد مقدار زياديمايعات بنوشدتامواد حاجب موجود در قرص ها دفع شوند.

درمان:

درمان اختصاصي برحسب شدت بيماري ، وجود عفونت ، اندازه سنگ ، و وضعيت سلامت عمومي ، متفاوت است. مسکن خوراکی مصرف نموده و بیمار آموزش داده میشود که از مصرف غذاهای تشدید کننده علائم خوداری کند.ممکن است بیمار بستری شود و تزریق وریدی جهت رفع کولیک صفراوی انجام شود. قرار داد سوند معده تا رفع علائم استفراغ یا پانکراتیت.تجویز مایعات وریدی به منظور جلوگیری از اختلالات آب و اکترولیت. با کمک آندوسکوپی رتروگراد می توان سنگ را بدون عمل جراحی خارج نمود.درمان جراحي شامل برداشتن کیسه صفرا از دیواره خلفی کبد و بستن شریان،ورید و مجرای سیستیک.

مزیت های این روش: با اسکار کمتری همراه است، بیمار مدت کمتری در بیمارستان بستری میشود، زودتر به راه می افتد و تنها به مسکن خوراکی نیاز دارد و عوارض کمتری را تجربه میکند.

داروهای مصرفی:

تجویز مسکن نظیر مپریدین یا داروهای ضدالتهاب غ استروئیدی،آنتی بیوتیک داخل وریدی(آمپی سیلین،سفالوسپورین ها،مترونیدازول)

فعالیت های مجاز و غیر مجاز:

تا زمان‌ برطرف‌ شدن‌ علایم‌ یا بهبود کامل‌ پس‌ از جراحی‌، در رختخواب‌ استراحت‌ نمایید. در زمانی‌ که‌ هنوز در رختخواب‌ هستید و فعالیت‌ ندارید، پاهای‌ خود را مرتب‌ تکان‌ دهید تا احتمال‌ لخته‌ شدن‌ خون‌ در سیاهرگ‌های‌ عمقی‌ پا کمتر شود. برحسب‌ روش‌ درمانی‌ اتخاذ شده‌، امکان‌ دارد محدویت‌های‌خاصی‌برای‌فعالیت‌توصیه شود.

رژیم غذایی مجاز و غیر مجاز:

• رژیم کم چرب توصیه می شود(کاهش کلسترول و اسیدهای چرب اشباع)

• 2- حذف غذا های نفاخ(حبوبات ، سبزیجاتی مثل کلم)

• رژیم محدود از چربی:

• غذاهای مجاز:

• نوشیدنی های مجاز: شیر خشک یا شیر بدون چربی،قهوه چای آبمیوه،شیر کاکائو.

• نان و غلات: غلات بدون چربی،ماکارونی،رشته فرنگی،برنج،غلات کامل یا نان غنی شده.

• پنیر : پنیر کم چرب

• دسرها: دسرهای ساخته شده با شیر بدون چربی و لبنیات کم چرب . میوه یخی.

• تخم مرغ: سه بار در هفته مجاز می باشد لیکن سفیده تخم مرغ بهتر از تخم مرغ کامل است.

• در زمان حمله بیماری ، به علت تهوع و استفراغ ، دادن مایعات از راه وریدی معمولاً ضرورت می یابد. در زودترین زمانی كه می توانید خوردن جامدات را تحمل كنید، شروع به خوردن یك رژیم كم چرب نمایید. ممكن است 12-6 ماه طول بكشد تا عدم تحمل به غذاهای چرب به طرف شود.

علائم هشدار دهنده بیماری و پیگیری:

• عوارض پس از کلسیستکتومی

• عوارض زودرس پس از انجام کلسیستکتومی شامل :

• آتلکتازی ،و دیگر بیماریهای ریوی ، ایجاد آبسه، خونریزی داخلی یا خارجی ، فیستول صفراوی – انتریک و نشت صفرا می شود.

انجام کلانژیوگرافی حین عمل بصورت روتین به کاهش میزان این عوارض زودرس کمک می کند.بطور کلی ، کلسیستیتکتومی یک عمل جراحی موفیت آمیزز است که در 90-75 درصد بیماران باعث بهبود تقریبا کامل تمامی علایم پیش از عمل می شود.شایعترین علت باقی ماندن علایم پس از کلسیستکتومی وجود بیماری غیر صفراوی علامت دار است که نا دیده گرفته شده است ( مثل ازوفاژیت رفلاکسی ، زخم پپتیک ، پانکراتیک یا بیش از همه سندرم روده تحریک پذیر) سندرم های پس از کلسیستیتکتومی ممکن است در اثر تنگی صفراوی ، سنگهای صفراوی باقی مانده ، سندرم استامپ مجرای سیستیک ، استنوز یا دیسکنزی اسفنگتر ادی یا گاستریت یا اسهال در اثر نمکهای صفراوی باشد. پارگی‌ کیسه‌ صفرا و پریتونیت‌ (التهاب‌ پرده‌ صفاق‌ که‌ پوشاننده‌ حفره‌ شکم‌ است‌)، یا تشکیل‌ آبسه‌ و وارد شدن‌ سنگ‌ از کیسه‌ صفرا به‌ مجرای‌ صفراوی‌ مشترک‌ که‌ باعث‌ انسداد در مسیر جریان‌ صفرا از کبد به‌ دوازدهه‌ می‌شود.

آزمایشگاه

آزمایشگاه

داروخانه

داروخانه

درمانگاه

درمانگاه

پذیرش

پذیرش


تصویربرداری

تصویربرداری