آموزش پرستاري -سكته مغزي - مركزآموزشي،پژوهشي ودرماني طالقاني


 

سكته مغزي Stroke

ماهيت بيماري:سكته مغزی، سومین علت مرگ و میر در دنیاست. نكته قابل توجه این است كه: این بیماری به طور ناگهانی اتفاق نمی افتد و پزشكان می توانند افرادی را كه در معرض ابتلا به آن هستند مشخص كنند.شما هم با شناختن عوامل خطرساز برای سكته مغزی قادر خواهید بود از آن جلوگیری نمایید. قبل از هر چیز باید گفت دو نوع سكته مغزی وجود دارد

انواع سكته مغزي:

سكته مغزی ایسكمیك

این نوع سكته مغزی، زمانی اتفاق می افتد كه یك لخته خون یا چربی، موجب انسداد رگ و قطع جریان خون در مغز شود. انسداد شریان می تواند داخل یا اطراف مغز رخ دهد، همچنین لخته های خونی می توانند توسط جریان خون از دیگر نقاط بدن به مغز آورده شوند.

علل این نوع سكته عبارت اند از:

رسوب چربی و ایجاد پلاك در شریان های گردنی و اختلالات قلبی كه منجر به تشكیل لخته های خونی می گردد.

این علائم سكته گذرا یا خفیف، حدود چند دقیقه تا چند ساعت طول كشیده و سپس به كلی از بین می رود.

ولی به خاطر داشته باشید كه هرگز سكته گذرا را نادیده نگیرید چرا كه این سكته، نشانگر در راه بودن یك سكته مغزی شدیدتر است. پس سعی كنید دوره ی درمان سكته گذرا را كامل كنید، حتی اگر نشانه های آن از بین رفته باشند.

سكته مغزی خونریزی دهنده

این نوع از سكته های مغزی، ناشی از پاره شدن یك رگ خونی در داخل یا سطح مغز می باشد. وقتی كه یك رگ خونی پاره می شود، دیگر حس به سلول های مغزی نمی رسد، به علاوه نشت خون از رگ پاره شده، می تواند به بافت مغزی آسیب جدی وارد نماید.

علل این نوع سكته عبارت اند از:

- فشاربالا كه موجب تضعیف عروق خونی می گردد.

- سخت شدن رگ ها كه عروق مغزی را شكننده می كنند.

- آنوریسم یعنی ضعیف شدن یك نقطه در دیواره عروق كه می تواند پاره شود.

- ضربه مغزی.

- مصرف مشروبات الكلی.

عوامل خطرساز سكته مغزی

شناخت عوامل سكته مغزی، كلید پیشگیری از آن هستند. این عوامل عبارت اند از:

سن: سكته مغزی در تمام سنین ممكن است اتفاق بیفتد ولی بروز آن در افراد مسن تر بیشتر احتمال دارد.

جنسیت: مردان بیش از زنان به سكته مغزی مبتلا می شوند.

سابقه سكته مغزی: احتمال سكته در افرادی كه سابقه قبلی سكته مغزی یا سكته گذرا دارند، بیشتر است.

سابقه خانوادگی: احتمال سكته مغزی در افرادی كه یكی از اعضای خانواده آنها به سكته دچار شده ، بیشتر است.

دیابت و بیماری های خاص

فشارخون بالا: فشارخون بالای كنترل نشده می تواند زمینه سازی بسیاری از سكته های مغزی باشد.

بیماری های قلبی: یكی از عوامل ایجاد كننده سكته مغزی، صداهای اضافی و ضربان های سریع و ناكامل قلبی است.

تنگی شریانها: تشكیل پلاك ها در شریان های مغزی می تواند احتمال سكته مغزی را بالا ببرد كه البته تشخیص این امر با شنیدن به وسیله گوشی پزشكی میسر است.

كشیدن سیگار: سیگار می تواند موجب افزایش فشارخون و صدمه به سرخرگ ها گردد.

چاقی: چاقی خطر ابتلا به فشار خون بالا، بیماری های قلبی، دیابت و بالاخره سكته مغزی را افزایش می دهد.

اعتیاد: الكل و كوكائین علاوه بر افزایش فشارخون، احتمال بروز سكته مغزی را نیز افزایش می دهند.

كنترل سكته مغزی:معمولاً پزشكان قبل از وخیم شدن بیماری ها، می توانند از تشدید آنها جلوگیری كنند. لذا حتماً با پزشك متخصص خود مشورت كنید. این كار به شما كمك خواهد كرد كه وزن و فشار خود را كنترل كرده و از مسائلی كه سلامتی شما را تحت الشعاع قرار می دهند جلوگیری كنید. به خاطر داشته باشید! مصرف كمِ نمك و ورزش كردن شما را در پایین نگه داشتن فشار خون، یاری می دهد. علائم سكته مغزی

همواره علائم سكته مغزی را جدی بگیرید. سكته مغزی یا گذرا می تواند به همراه همه یا تعدادی از علائم زیر باشد:

- ضعف، سوزن سوزن شدن یا مور مور شدن دست و پا یا هر دو؛ ممكن است این علائم در یك طرف بدن ظاهر شوند. فلج اندام ها هم ممكن است رخ دهد.

- مشكلات بینایی از جمله تاری دید، كاهش بینایی، دوربینی و حتی نابینایی كامل، می تواند از علائم سكته مغزی باشد.

- مشكلات تكلم، برخی از بیماران توان روان صحبت كردن را از دست می دهند.

- گاهی افرادی كه دچار سكته مغزی می شوند، هوشیاری خود را نسبت به زمان و مكان حاضر از دست می دهند، به طوری كه ممكن است تلوتلو خورده و بر اثر گیجی به زمین بیفتند.

- این بیماران احتمال دارد هوشیاری خود را نیز از دست داده و دچار اغماء شوند.

- سردرد شدید، تهوع، استفراغ و سفت شدن گردن نیز ممكن است ایجاد شود.

اگر سكته مغزی رخ داد:

عملكرد سریع می تواند زندگی بیمار را نجات داده و عوارض مغزی ایجاد شده را به حداقل برساند، پس حتماً اورژانس را خبر كنید، حتی اگر علائم پس از مدتی از بین رفته باشند. اقدامات اورژانس جهت بهبود وضع مصدوم با ارزیابی های لازم و پیشگیری از عوارض می تواند در نجات جان بیمار مؤثر باشد. پس از انتقال بیمار به بیمارستان، اقداماتی همچون تصویربرداری، سی تی اسكن، الكتروكاردیوگرافی و سایر آزمایشات از قلب انجام می شود. در پاره ای از موارد نیز، به وسیله جراحی، خونریزی یا انسداد كه موجب سكته مغزی شده از میان برداشته می شود. البته حیات دوباره افرادی كه دچار سكته مغزی شده اند، بستگی به خفیف یا شدید بودن سكته و دائمی یا برگشت پذیر بودن آن دارد.

آگاهي از پنج نشانه هشداردهنده سكته مغزي براي تمام افراد ضروري و بسيار حائز اهميت است چون وقتي علائم اين عارضه آغاز شوند به سرعت پيشروي و زمان را براي امدادرساني به موقع به بيمار محدود مي‌كنند.

به گزارش ايسنا، سكته مغزي اغلب كشنده است و بنابراين آگاهي از علائم آن مي‌تواند جان بيمار را به موقع نجات دهد.

نكته مهم‌تر در مورد سكته مغزي اين است كه اين عارضه عامل اصلي ناتواني‌هاي جسمي و ذهني و از كارافتادگي است كه موجب بروز مشكلات جدي در تكلم، حافظه و تحرك مي‌شود.

آنچه بيشتر متخصصان و مسوولان را بويژه در سال‌هاي اخير نگران كرده، سرعت افزايش نرخ ابتلا به سكته مغزي در جوانان و حتي كودكان است.

سكته در واقع نوعي حمله مغزي است كه سلول‌هاي مغزي را نابود مي‌كند. هرچند علائم اصلي سكته در زنان و مردان يكسان است اما در زنان علائم منحصر به فردي بروز مي‌كند كه مختص جنسيت آنها است.

سكته خفيف و شديد هر دو علائم مشابهي دارند. حدود 90 درصد از كل موارد سكته مغزي از نوع سكته ايسكميك هستند. اين نوع سكته حاصل بسته شدن عروق سرخرگي است كه در آن لخته‌هاي خوني مانع از رسيدن جريان خون به مغز مي‌شوند. در اين وضعيت مغز با كمبود اكسيژن و مواد غذايي مواجه شده و در نتيجه سلول‌هاي مغزي تلف مي‌شوند.

تنها 10 درصد از موارد سكته مغزي از نوع سكته‌هاي ناشي از خونريزي‌ هستند. اين نوع سكته زماني رخ مي‌دهد كه يك رگ خوني ظريف در مغز سوراخ شده و يا واقعا پاره مي‌شود. تاثير مخرب سكته روي بافت مغز مي‌تواند به همان اندازه آسيب ناشي از حمله قلبي روي بافت قلب باشد.

پنج نشانه هشدار دهنده سكته مغزي

علائم سكته مغزي به طور ناگهاني آغاز مي‌شوند به همين خاطر توجه به زمان شروع هر يك از اين پنج علائم در زنان و مردان حائز اهميت است.

اين علائم عبارتند از:

1-‌ احساس كرختي يا ضعف كه معمولا فقط در يك طرف صورت يا بدن، در يك دست يا پا و بسيار ناگهاني بروز مي‌كند.

2- گيجي كه موجب نامفهوم شدن ناگهاني گفتار و دشواري در پيدا كردن واژه‌هاي مناسب و يا حتي ناتواني در درك گفته‌هاي ديگران مي‌شود.

3- مشكل در راه رفتن كه ناشي از سرگيجه ناگهاني، از دست دادن تعادل و از دست دادن هماهنگي است.

4- تاري ناگهاني ديد كه موجب مشكل در بينايي در يك يا هر دو چشم مي‌شود. گاهي نيز فرد دچار دوبيني يا تيره‌شدن كلي ديد مي‌شود.

5- سردرد غيرعادي و فوق‌العاده شديد كه شبيه به يك ضربه ناگهاني است و گاهي با سرگيجه و حالت تهوع همراه است.

هر چند موارد فوق شايعترين علائم مشترك هشداردهنده سكته در زنان و مردان هستند اما بررسي‌ها نشان مي‌دهد در زنان پنج نشانه بيشتر نيز مشاهده مي‌شود كه اين علائم مخصوص جنسيت آنهاست و در مردان اغلب ديده نمي‌شوند.

اين علائم عبارتند از:

-احساس خستگي ناگهاني

-افتادن يا تشنج ناگهاني

- تشديد ناگهاني ضربان قلب

- بروز درد ناگهاني در قفسه سينه، دست، پا و صورت

- تنگي نفس به طور ناگهاني و يا سكسكه

سكته يك حالت جدي اورژانسي است و براي متوقف كردن آسيب‌هاي احتمالي به مغز بيمار فقط سه ساعت فرصت وجود دارد. بنابراين هر نوع نشانه و علامتي صرف نظر از كوچك بودن آن بايد فورا مورد توجه قرار بگيرد.

درمان :
1- بستري در بيمارستان و انجام درمان هاي مقدماتي
2- شروع درمان‌هاي داروئي به صلاحديد پزشك براي جلوگيري از افزايش اندازه لخته
3- در صورت لزوم. انجام عمل جراحي براي بازكردن عروق مسدود (بندرت) . يا تخليه خونريزي داخل مغزي
4- كنترل وضعيت بيمار پس از ترخيص درمان مناسب فشار خون بالا، درمان و اصلاح بيماري‌هاي زمينه‌اي . رژيم غذائي مناسب و ...

5- نوتواني گفتار درماني ، حركت درماني ، و... در مراحل بعدي بسيار ارزشمند خواهد بود.
6- تشنج به صورت هاي مختلف

عوارض ناشی از سکته مغزی

عوارض سکته بستگی به شدت سکته و زمان درمان بیماری دارد. انواع آسیب ها بستگی به محلی دارد که سکته در آنجا رخ داده است.

مشکلات شایع بعد از سکته شامل: بی حسی دست ها و پاها، سخت راه رفتن، مشکلات بینایی، مشکلات بلع غذا و مشکلات صحبت کردن و درک کردن می باشد.

این مشکلات می تواند دائمی باشند، اما بیشتر مردم دوباره توانایی های خود را بازمی یابند.

فیزیوتراپی

بعد از سکته مغزی، عضلات ضعیف می شوند و فرد تعادل بدنی ندارد.

این مشکلات با راه رفتن و دیگر فعالیت های روزانه فرد تداخل می کنند.

برای بازیابی تعادل بدن و تقویت عضلات، فیزیوتراپی بهترین روش است.

برای مهارت های حرکتی ظریف مانند: استفاده از قاشق و چنگال، نوشتن و دوختن چیزی با دست، کار درمانی می تواند کمک کند.

گفتار درمانی

توانبخشی جزو روند بهبودی بیماران می باشد. این درمان کمک می کند که بیمار مهارت های از دست داده را دوباره به دست بیاورد و آسیب هایی که هنوز بوجود نیامده است را جبران کند.

هدف این است که بیمار استقلال خود را دوباره بدست آورد.

برای افرادی که مشکل در صحبت کردن دارند، گفتار درمانی مهم است.

گفتار درمان می تواند مشکل بلع این افراد را بهبود دهد.

بحث درمانی

افرادی که از سکته جان سالم به درآورده اند باید بتوانند احساساتی همانند: ترس، خشم، نگرانی و غم و اندوه را نشان دهند.

مشاوره با یک روانشناس و یا روانپزشک می تواند در این زمینه کارگشا باشد.

درمانگر همچنین می تواند علائم افسردگی را در افراد بعد از سکته مغزی ببیند.

جلوگیری از سکته

می توانید با تغییر عادات از سکته جلوگیری کنید.

- سیگار کشیدن را ترک کنید.

- ورزش کنید و وزن مناسب خود را حفظ کنید.

برای بازیابی تعادل بدن و تقویت عضلات بعد از سکته، فیزیوتراپی بهترین روش است

- الکل ننوشید.

- نمک را کم مصرف کنید.

- یک رژیم غذایی سالم به همراه میوه، سبزیجات، غلات کامل و ماهی داشته باشید.

جلوگیری از سکته: دارو درمانی

برای افرادی که در معرض خطر سکته قرار دارند، پزشکان توصیه به داروهایی می کنند که این خطر را کاهش دهد.

داروهای ضد لخته مثل آسپیرین از چسبیدن پلاکت ها به هم و تشکیل لخته جلوگیری می کنند.

همچنین داروهای ضد لخته دیگری از قبیل وارفارین، برای از بین بردن سکته در برخی بیماران مفید است.

اگر شما دارای فشار خون بالایی هستید، پزشک به شما داروی کاهنده فشار خون می دهد.

جلوگیری از سکته: جراحی

در برخی مواقع، سکته در نتیجه تنگ شدن شریان کاروتید رخ می دهد.

شریان کاروتید، رگ خونی است که در هر طرف گردن وجود دارد و خون را به مغز می برد.

افرادی که دچار سکته خفیف شده اند، ممکن است عمل جراحی برای آنها مفید باشد. این عمل جراحی به نام کاروتید اندراکتومی خوانده می شود.

با استفاده از این عمل، لخته را از جدار شریان کاروتید برمی دارند و جلوگیری از سکته مغزی می کنند.

جلوگیری از سکته: بالون و استنت

پزشک همچنین می تواند لخته موجود در شریان کاروتید را بدون عمل جراحی درمان کند. این روش به نام آنژیوپلاستی خوانده می شود.

در این روش، به طور موقتی یک کاتتر به داخل عروق وارد می کنند و یک بالون کوچکی را پر از باد می کنند که منطقه مسدود شده توسط پلاک را باز کند.

یک لوله فلزی که به نام استنت خوانده می شود را می توان در رگ قرار داد تا رگ را باز نگه دارد.

زندگی بعد از سکته

بیشتر از نصف افرادی که دچار سکته می شوند، دوباره توانایی خود را به دست می آورند و خود می توانند از خودشان مراقبت کنند.

افرادی که داروی ضد لخته را مصرف می کنند، به زودی بهبود خواهند یافت.

افرادی که دارای ناتوانی و معلولیت می باشند، اغلب می توانند با استفاده از درمان های بالا، عملکرد مستقل را یاد بگیرند.

خطر سکته مغزی دوم بیشتر از سکته مغزی اول است، اما این خطر با گذشت زمان کمتر می شود

آزمایشگاه

آزمایشگاه

داروخانه

داروخانه

درمانگاه

درمانگاه

پذیرش

پذیرش


تصویربرداری

تصویربرداری