آموزش پرستاري -دررفتگي شانه- مركزآموزشي،پژوهشي ودرماني طالقاني


 

در رفتگي شانه

وقتی دررفتگی شانه تکرار میشود به آن دررفتگی مکرر میگویند و دررفتگی مکرر نیاز به درمان جراحی دارد. با هر بار دررفتن شانه بافت های اطراف آن از جمله لابروم و غضروف مفصل آسیب میبینند. وقتی این دررفتگی خیلی تکرار شود سر استخوان بازو آسیب دیده و عوارض غیر قابل برگشتی بجای میگذارد. پس قبل از اینکه وضعیت شانه به این حد برسد باید آن را درمان کرد.وقتی شانه برای بار اول در میرود باید به درستی درمان شود. درمان نادرست موجب التیام ناقص کپسول مفصلی شده و این مشکل موجب میشود شانه پایداری خود را از دست بدهد. مفصل شانه مانند مفصل ران پایداری ذاتی ندارد. حفره گلنوئید که سر استخوان بازو در آن قرار گرفته و مفصل شانه را ایجاد میکند بسیار کم عمق است. حفره گلنوئید مانند استابولوم گود نیست و بنابراین میتوان گفت سر استخوان بازو به عوض اینکه در درون حفره گلنوئید قرار گیرد فقط بر روی آن نشسته است.این وضعیت موجب میشود تا پایداری مفصل شانه بیشتر بر اثر کپسول مفصلی و رباط ها و عضلات اطراف آن تامین شود. در صورتیکه کپسول مفصل بعد از دررفتگی اولیه درست التیام نیابد حالت شلی و ضعف به خود گرفته و نمیتواند سر استخوان بازو را در درون خود نگه دارد. آسیب لابروم که در اطراف حفره گلنوئید قرار گرفته هم موجب ناپایدار شدن مفصل و تکرار دررفتگی میشود.

علل دررفتگی مفصل شانه

دررفتگی شانه به دو نوع دررفتگی قدامی و خلفی تقسیم بندی میشود. دررفتگی قدامی وقتی است که سر استخوان بازو از حفره گلنوئید خارج شده و به سمت جلو حرکت میکند و در دررفتگی خلفی شانه، سر استخوان بازو به خلف یا عقب حفره گلنوئید جابجا میشود. دررفتگی قدامی شانه بسیار شایعتر از دررفتگی خلفی است. شایعترین علت دررفتگی مفصل شانه به زمین خوردن با کف دست یا بر روی شانه است.

در حین زمین خوردن، فرد بطور غریزی دستش را به طرف جلو دراز میکند تا از زمین خوردن و بخصوص برخورد سرش به زمین جلوگیری کند. در این حال اولین جایی که به زمین برخورد میکند کف دست است. برخورد به زمین با کف دست و در حالتی که دست به خارج چرخیده است میتواند موجب دررفتگی قدامی مفصل شانه شود. ابن دررفتگی همچنین در کشتی گیران بطور مکرر دیده میشود.شایعترین نوع دررفتگی قدامی شانه حالتی است که در آن کپسول مفصل شانه در قسمت جلویی پاره شده و سر استخوان بازو از آن خارج میشود. سر به زیر زائده کوراکوئید رفته و به همین علت گاهی به آن دررفتگی زیر کوراکوئیدی یا ساب کوراکوئید Subcoracoid dislocation میگویند.
در دررفتگی خلفی، ضربه بطور مستقیم به جلوی شانه وارد شده و سر استخوان بازو را به خلف گلنوئید هل میدهد. گاهی اوقات دررفتگی خلفی شانه بدنبال برق گرفتگی یا تشنج ایجاد میشود که در این مواقع به علت چرخش داخلی شدید استخوان بازو، سر به عقب جابجا میشود. در این موارد ممکن است هر دو مفصل شانه دچار دررفتگی شوند

علائم بالینی دررفتگی قدامی مفصل شانه

مهمترین علامت دررفتگی مفصل شانه درد است. درد به حدی شدید است که بیمار با دست سالم خود آرنج و بازوی طرف صدمه دیده را محکم گرفته و اجازه هیچ حرکتی را به شانه نمیدهد. وقتی که از جلو به یک مفصل شانه طبیعی نگاه میکنیم حاشیه شانه بصورت گرد و محدب است ولی در یک بیمار با دررفتگی شانه این تحدب از بین میرود و برجستگی زائده آکرومیون خارجی ترین چیزی است که در لبه شانه دیده میشود. ممکن است بتوانیم برجستگی سر استخوان بازو را در زیر زائده کوراکوئید لمس کنیم. این علائم ظاهری البته در افراد چاق ممکن است دیده نشود.

در دررفتگی قدامی شانه احتمال آسیب به عروق و اعصابی که از اطراف مفصل عبور میکنند و جود دارد. مهمترین عصبی که در این دررفتگی میتواند دچار آسیب شود عصب آگزیلری Axillary nerve است و نشانه آسیب این عصب کاهش حس در روی قسمت بیرونی شانه است

دررفتگی مفصل شانه چه عوارضی دارد

درمان دررفتگی مفصل شانه در اکثر مواقع با موفقیت انجام شده و بیمار میتواند به فعالیت های روزمره و ورزشی برگردد. با این حال در مواردی ممکن است عوارضی برای بیمار بوجود آید.

مهمترین این عوارض عبارتند از

آسیب به عصب آگزیلری

عصب آگزیلری Axillary nerve یا عصب سیرکومفلکس Circumflex nerve در بسیاری از موارد دررفتگی مفصل شانه آسیب میبیند. علامت این آسیب، فلج شدن عضله دلتوئید ( عضله ای که گردی و برجستگی شانه را میسازد) و کاهش حس در سطح بیرونی شانه است. پزشک معالج کارکرد این عصب را بررسی کرده و قبل و بعد از جااندازی مفصل آنرا در پرونده بیمار ثبت میکند. در مواردی که بدنبال دررفتگی مفصل شانه این عصب آسیب میبیند در اکثر موارد پس از چند هفته تا چند ماه کارکرد عصب بطور خودبخود بهبود میابد. البته اگر شدت آسیب به عصب زیاد باشد ممکن است فلجی و کاهش حس برای همیشه برای بیمار باقی بماند.

آسیب به دیگر اعصاب شانه

بندرت ممکن است اعصاب دیگر شانه بخصوص اعصاب طناب خلفی شبکه بازویی آسیب ببینند.

آسیب عروقی

در دررفتگی قدامی شانه ممکن است بر اثر جلو آمدن سر استخوان بازو به شریان آگزیلری Axillary artery آسیب برسد. آسیب به این شریان بخصوص در افراد مسن که دچار سفتی عروق یا تصلب شرایین هستند بیشتر دیده شود. همچنین در کسانی که دچار دررفتگی کهنه مفصل شانه هستند ممکن است در حین جااندازی مفصل به این شریان آسیب وارد شود.

شکستگی

گاهی اوقات همراه با دررفتگی مفصل شانه ممکن است شکستگی در گردن استخوان بازو و یا در برجستگی سر استخوان بازو (توبروزیته بزرگ) بوجود آید. شکستگی توبروزیته بزرگ Greater tuberosity در اکثر موارد بعد از جااندازی مفصل شانه، خودبخود جامیفتد. در صورت جا نیفتادن نیاز به عمل جراحی و فیکس کردن قطعه با پیچ میشود. شکستگی گردن استخوان بازو اگر همراه با دررفتگی مفصل شانه باشد معمولا نیاز به عمل جراحی دارد. با استفاده از عمل جراحی شکستگی جااندازی شده و با پیچ و پلاک فیکس میشود.

آزمایشگاه

آزمایشگاه

داروخانه

داروخانه

درمانگاه

درمانگاه

پذیرش

پذیرش


تصویربرداری

تصویربرداری